سفرنامه نویسان در باب وقف در دوره صفوی
سیاحانی که در این دوره به ایران سفر کردند در باب موقوفات اثاری از خود بر جای نهادند:
اصفهان (پایتخت صفوی)در این دوره زیباترین شهر جهان محسوب میگشت از این رو نظر گردشگران و سیاهان خارجی را به خود جلب کرد سیاحانی که در این دوره به ایران مسافرت میکردند  در سفر نامه هایشان ازوجود موقوفات و کارکرد های مختلف موقوفات در ایران سخن گفته اند .
در دوره صفوي در ايران نه صد و نود و نه باب کاروانسرا ساخته اند و وقف نمودند که تاورنيه سياح فرانسوي که در سال هاي ۱۰۴۱ تا ۱۰۷۸ ه . ق، مصادف با ۱۶۳۲ تا668 م  ، از ايران بازديد مي نمايد آن ها را مهمانخانه هاي مشرق زمين نام گذاري کرده است. تاورنيه موقوفات ايران را به دو دسته سلطنتي و متفرقه تقسيم مي نمايد و بيان مي دارد که رئيس موقوفات سلطنتي ملقب به صدر الخاص است و رئيس موقوفات متفرقه ملقب به صدر الموقوفات مي باشد(سفر نامه تاورنیه ،ص588)
کمپفر آلماني نيز که تقريباً هم زمان با تارونيه به ايران مسافرت کرده از تشکيلات مهم وقفي همچون صدر، مستوفي موقوفات، متصدي موقوفات و وزير موقوفات نام مي برد که نشان دهنده رونق و اهميت وقف در اين دوره است.( سفرنامه کمپفر،صص121-122) کمپفر در سفرنامه خود، اداره موقوفات آن عصر را با  عناوین صدر موقوفات، مستوفی موقوفات، متصدی موقوفات، وزیرموقوفات و متولیان ذکر می­کند که هر کدام به نحوی در اداره موقوفه­ها اِعمال مدیریت می­کردند وی که در دوره شاه سلیمان(1077ـ1105ق) در اصفهان به سر می­برد، با اشاره به رقابت بین شاه، دربار و رجال کشور در ساختن تأسیسات عام­المنفعه و قرار دادن موقوفاتی برای آن می­نویسد:
شناختن درست وضع دربار ایران، بدون وقوف به تأسیساتی که قسمت قابل توجهی از عواید دربار صرف آنها می­شود، یعنی مساجد، حمام ها،  قنوات، راه­های عبور و مرور و  پل­ها و بیش از همه مدارس دینی و هم­چنین نمایندگان علوم و هنر امکان­پذیر نیست. به این دلیل اغلب شهرهای ایران، مملو از مدارس دینی و موقوفات آنهاست؛ تنها در اصفهان که پایتخت و شهری باشکوه و بزرگ به شمار می­رود، در حدود یکصد موقوفه قابل ملاحظه وجود دارد و این به جز موقوفات جزیی و متفرقه است.
پرفسور لمبتون مي گويد: اصولاً صفويه بسياري از املاک خود را وقف مقاصد خيريه به خصوص وقف بقاع متبرکه شيعه و از همه بالاتر آستانه امام رضا )عليه السلام ( در مشهد و خواهرش حضرت معصومه )عليها السلام(در قم کردند. بعضي از اين املاک وقفي موقوفاتي بود که به خاندان صفويه پيش از آن که به سلطنت برسند تعلق داشت(مالک و زارع در ایران ص 223 ) شاردن صدر موقوفات و شیخ الاسلام را به عنوان بالاترین مرجع موقوفات نام برده و نیز از مقامی با نام صدر خاصه سخن گفته که متصدی موقوفات سلطنتی بوده است. (سیاحتنامه شاردن (1643-1713  صفحه406- 407)