مصاحبه با خانم ملک نزاد طوسی


بسمه تعالی
روایت واقفین بخش مهمی از تاریخ شفاهی وقف در ایران اسلامی است .گفتگوی با آنها می تواند دریچه ای از واقعیتهای وقف را بیان کرده و در عین حال با تکرار ان می توان  اولا به مطالعه تغییراتی که در طول تاریخ در خصوص این پدیده صورت گرفته ثانیا به مقایسه انها با یکدیگر پرداخت. واقفین ذکر کرده اند که انگیزه هایشان از کمک به مستمندان گرفته تا انجام کارهای فرهنگی می باشد. لذا توجه به مبانی فرهنگی در مقوله وقف که در طول تاریخ اسلام نیز از وقف نامه های بزرگانی چون حضرت علی (ع) به خوبی هویداست را در لایه های ذهن شیعیان ایشان به وفور میتوان یافت که همه این ناگفته ها در وقف نامه هایشان نیامده است اما جایی که پای سخنان این بزرگواران مینشینی بسیاری از این ناگفته ها که اساس فرهنگ و تمدن انسانی  بوده و نشات گرفته از تربیت اسلامی و شیعی میباشد  را در  اساس شکلی و محتوایی عمل و انگیزه شان به خوبی می توان یافت در این گفتگو پای سخن خانم جباری یکی از واقفین خیر در تهران نشستیم ؛ در مصاحبه به عمل آمده از این بانوی بزرگوار  به چند شاخصه مهم میتوان دست یافت :
1-    انگیزه های وقف میتواند به نوع اشتغال افراد بستگی داشته باشد.
2-    همراهی اداره اوقاف با واقفین میتواند عاملی مثبت و موثر در ایجاد انگیزه در واقفین جهت  وقف باشد .
3-    وقف همچنان سنتی و به شکل گذشته عمل می شود باید در این زمینه مطالعات بیشتری صورت گیرد تا کارکردهای وقف را به روز تر کرده و وقف را جهت ماندگاریش و جهت استحکام قوانین و ریشه دار بودنش در تاریخ ایران بر دیگر مقوله های خیرخواهانه نیز تسری داد تا آنان که با کمال میل حاضرند از اموالشان جهت آسایش آخرتشان هزینه کنند؛ مسیر برای خیراتشان هموار باشد. چرا که وقف می تواند با چارچوب مستحکمی که دارد از بسیاری از مشکلاتی که در عرصه های دیگر خیرات ایجاد می شود پیشگیری نماید و کمک های شایانی به توسعه و شکوفایی همه جانبه میهنمان نماید.
 
سلام
لطفا انگیزه تان را از وقفی که انجام داده اید بفرمایید:
من یک معلم بازنشسته هستم و ابتدای کارم جنوب شهر بود تقریبا ، شهر ری بین تهران و شهر ری و این حرف مال تقریبا چهل سال پیش است، که در آنجا ها خیلی فقر و کمبود بود، بچه ها که می آمدند انجا به حدی وضعیت ظاهر شان بد بود از نظر پوشاک و خوراک، همیشه تو این فکر بودم همان موقع می گفتم خدایا من که الان چیزی ندارم ولی خیلی دلم میخواهد یک وقتی یک منبع درآمدی، یک چیزی داشته باشم که این بچه هایی که محتاج هستند اینها را یک جوری زیر پوشش بگیرم حداقل لوازم تحریرشان را من تهیه کنم این همیشه در دلم بود تا بالاخره این گونه پیش آمد که ما اینجا یک قطعه زمینی داشتیم که با حقوق کارمندی خودم آنرا خریده بودم ، ابتداء که اجازه ساختن نمی دادند ولی بعدها مجوز دادند و خدا خیلی کمک کرد با وام و اینور و اونور اینجا یک یک طبقه ای ساختیم و اینجا سکونت کردیم تا سال 90بود به این فکر افتادیم که بچه ها را که به سرو سامان رساندیم هر کدام هم یک قطعه زمین دارند و در اینده مطمئن هستم که صاحب خانه خواهند شد، با موافقت همسرم تصمیم گرفتیم که اینجا را وقف کنیم؛ وقف هم برای مدرسه سازی برای کمک به دانش اموزان بی بضاعت، کمک به ایتام و بی سرپرست. نظر من این بود، چون خودم سالها در مدرسه و با بچه های بی بضاعت سرو کار داشتم، تو همین زمینه ها دیگر مثل بعضی ها برای مساجد و بیمارستان و اینها، انقدر وسعت نداشت کار، که به انجاها برسد ، دیگر ما این وقف نامه را نوشتیم و رفتیم مسجد، اقای روحانی اینجا محضر دار هست با ایشان مشورت کردیم ایشان نوشتند و ما هم بردیم اداره اوقاف و حالا با این که ما هدف مان خیر بود و تو راه مثبت قدم برداشتیم ولی خوب خیلی وقت گرفته شد و کار کردیم تا اداره اوقاف در ضمن اینکه تشویق مان می کردند ولی با این وجود خیلی معطلی داشت با اینکه وقف نامه کامل نوشته شده بود و ماشین کرده بودند و کپی را هم به ما دادند .
سوال : چرا ؟ آیا فقط ثبت کردن نبوده است ؟
نه به این راحتی نیست چون اینها تصورشان این است که این مادر که امده اینجا را وقف کرده شاید اولاد داشته و انها بی اطلاع باشند وقتی این واقف از دنیا رفت انوقت وارثانش اعتراض کنند بگویند ما اصلا خبر نداشتیم چون وقف نامه برای خانه تقریبا می شود گفت قانونش این است که یعنی من اینطوری خواستم استفاده می کنم بعدا واگذار میشودبه اداره اوقاف و تصمیم گیری میکنند بعد همه مشخصات و ریزه کاریهایم در وقف نامه آمده بعد هم هر سال برای ما از طرف شهرداری نوسازی و مالیات و اینها می آمد، من همین سال گذشته به این فکر افتادم که اینجا در واقع مال ما نیست ، البته درست است که اینجا را اجاره نمی دهیم ولی این به نام اوقاف است بروم شهرداری ببینم ما باید سالانه سیصد چهارصد تومان بدهیم، رفتیم شهرداری گفتند شما اصلا هیچی نباید بدهید، شهرداری یک نامه نوشت داد به ما، رفتیم اداره اوقاف و انجا گفتند بله ، دیگر بعد از این همه برنامه های این خانه باما است ، شهرداری گفت یک نامه برای ما می آید یکی هم برای اداره اوقاف می رود که باز اینجا رفت و امد کردیم همه مدرک میخواهد دیگر همینطوری شفاهی که نمی شود،گرفتیم مدارک و اینها را آمدیم شهرداری و قبول کردند و باز انها نامه نوشتند و بردیم اوقاف که داخل پرونده گذاشتند، دیگر خبر ندارم از آن به بعد موقعیت مالیات دادن و نوسازی و اینها مربوط می شود به اوقاف.
 خوشحالم از اینکه حالا یک کار خیری انجام شده انشاالله که واقعا انجام شود امید دارم که یک وقت خدای نکرده گرفتاری های جانبی نداشته باشد از هر نظر، از طرف بچه ها که خاطرم جمع است چون تمام مسائل را ما حتی زمانی که زیر سن ده پانزده ساله بودند مسائل مهم که تو زندگی ما می خواست باشد می نشستیم با بچه ها مطرح میکردیم و موقعیت ها را می گفتیم و درجه اهمیت آن را یادآوری می کردیم که اینها یک وقت خدای نکرده ته دلشان نگویند؛ حالا مادر ما یک خانه داشته به جای اینکه ما استفاده بکنیم نه، چون مطمئن شدیم، البته همین کاری که من کردم کار خداست ما هیچ کاره ایم اگر وقتی که یک کار خیری انجام دهیم همه کار خداست.
کارهای خیر دیگر اینکه ؛ بهداری در سبزه وار در دست ساخت بود که ما هم سهیم شدیم در همانجا چند خانواده را به ما معرفی کردند که ما زیر پوشش گرفتیم، بنیاد حضرت رقیه داریم، شیرخوارگاه است جنوب تهران، موسسه کهریزک هم تا انجا که از دستم بر می اید کمک مالی می کنم،  فقط می خواهم بگویم تمام کار خداست یک حقوق باز نشسته مگر چقدر است بعد در برنامه های خودم صرفه جویی می کنم همسرم که در قید حیات بودند ایشان  هم کمک میکردند، امسال هم دوتا بچه یتیم را حامی شدم. خدا را شکر میکنم برای توفیقی که جهت این وقف به من داده است و این توفیق را پیدا کردم که همانی را که خدا به من داده دوباره صحیح وسالم به خدا پس بدهم .
سوال : اگر شرایطی ایجاد شود که کارهای خیری که انجام میدهید را بتوانید در غالب وقف انجام دهید ایا تمایل دارید باز هم وقف کنید ؟
یک مسائلی هست، من قرض الحسنه هم میدهم الان یک دفتر قرض الحسنه دارم که واقعا اینها به پول شب نیاز دارند، وقف زمانی صورت می گیرد که من نباشم تو این وقف نامه هم امده، این کاری که من دارم می کنم به نظر خودم محتاجین در حال حاضر را دارم تامین می کنم، نه، دیگر چه چیزی را وقف کنم، می شود حقوقم را وقف کنم؟ با این کارهایی که می کنم شاید وقف نکنم .
یکم تیر ماه 95